ပြင်းထန်ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ (Cholerae)
ယခုရက်ပိုင်းအတွင်း အဖြစ်များပြီး အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ (Cholerae)အကြောင်း နှင့်ပတ်သက်၍ ကျန်းမာရေးအတွက် ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်များကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်ခင်ဗျာ။
ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါသည် အများအားဖြင့် ညစ်ညမ်းသောရေမှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော ဘက်တီးရီးယား ရောဂါဖြစ်သည်။ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါသည် ပြင်းထန်ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင် ပြီး အချိန်မီမကုသဘဲထားပါက ကျန်းမာသောလူများတွင်ပင် နာရီပိုင်းအတွင်း အသက်အန္တရာယ်ထိခိုက်စေ နိုင်ပါသည်။
ယင်လုံအိမ်သာနှင့် ရေသန့်စင်မှုတို့သည် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်များ ဖြစ်ပါသည်။
ပြင်းထန်ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါလက္ခဏာများ
ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဘက်တီးရီးယား (Vibrio cholerae) နှင့် ထိတွေ့သူအများစုသည် ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရသည် ကိုချက်ချင်းမသိရှိနိုင်ပါ။ ၎င်းတို့သည် ဝမ်းတွင်း၌ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ ဘက်တီးရီးယားပိုးများ ကို ၇ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ စွန့်ထုတ်သောကြောင့် ညစ်ညမ်းသောရေမှတစ်ဆင့် အခြားသူများကို ကူးစက်စေနိုင်ပါသည်။ လက္ခဏာများမှာ ဝမ်းပျက်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်းတို့ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် စိတ်တို လွယ်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ မျက်လုံးများ ချောင်ကျခြင်း၊ ပါးစပ်ခြောက်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း လွန်ကဲလာ ခြင်း၊ အရေပြားများ ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ ဆီးနည်း ဆီးမသွားခြင်း၊ သွေးပေါင်ကျခြင်းနှင့် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။
ဝမ်းပျက်ခြင်း- ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောခြင်းသည် ဆန်ဆေးရေအရောင်ကဲ့သို့ အရည်များဖြစ်နေတတ်ပြီး ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးမှုသည် တစ်နာရီတွင် ၁ လီတာခန့်ပမာဏရှိပါသည်။
ပျို့အန်ခြင်း- အထူးသဖြင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ၏အစောပိုင်းအဆင့်တွင် အော့အန်ခြင်းသည် နာရီပေါင်းများစွာ ကြာနိုင်ပါသည်။
ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်း- ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ လက္ခဏာများစတင်ပြီးအခြေအနေများတွင် အပျော့စားမှ ပြင်းထန်သည်အထိ နာရီပိုင်းအတွင်း ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်နိုင်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် 10% သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ဆုံးရှုံးခြင်းသည် ပြင်းထန်သော ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်းကို ဖော်ပြပါသည်။ ရေဓာတ်ခမ်း ခြောက်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အရည်များကို ထိန်းညှိပေးသော သွေးတွင်းသတ္တုဓာတ်များ လျင်မြန် စွာ ဆုံးရှုံးသွားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ Electrolyte imbalance ဟုခေါ်ပါသည်။ Electrolyte မညီမျှခြင်းသည် ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကြွက်သားများ ကြွက်တက် ခြင်းနှင့် Shock ရခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ အပြင်းထန်ဆုံးအခြေအနေများတွင် အရည်နှင့် electrolytes အများအပြား လျင်မြန်စွာ ဆုံးရှုံးခြင်းကြောင့် နာရီပိုင်းအတွင်း အသက်အန္တရာယ် ထိခိုက်စေနိုင် ပါသည်။
ပြင်းထန်ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ အကြောင်းရင်းများ-
ညစ်ညမ်းသောရေ- ညစ်ညမ်းသောရေသည် ဝမ်းရောဂါကူးစက်မှု၏ အဓိကအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ မိလ္လာသန့်ရှင်းမှုမရှိသောအခြေအနေများနှင့် ညစ်ညမ်းသော အများသုံးရေတွင်းများသည်ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့် အရင်းအမြစ်များဖြစ်ပါသည်။
မကျက်သေးသော အစားအစာများ- မကျက်သေးသောအစားအစာများ ယင်နားစာများ၊ ပင်လယ်စာ များနှင့် မသန့်ရှင်းမလတ်ဆက်သောအစားအစာများ စားသုံးခြင်းသည် ဝမ်းလျှောခြင်းအန္တရာယ်ကို များစွာ တိုးစေနိုင်ပါသည်။
ပြင်းထန်ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါကိုဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ
အစားအစာ ဘေးကင်းရေး အကြံပြုချက်များကို လိုက်နာပါ၊ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုရှိပါ။
လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ၊ အစာမစားမီနှင့် အစာစားပြီးအချိန်များ၊ အစားအစာ မပြင် ဆင်မီအချိန်များ၊ အိမ်သာသုံးပြီးနောက်အချိန်များနှင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါရှိသူကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ပြီး နောက်အချိန်များတွင် လက်ကိုဆပ်ပြာနဲ့ အနည်းဆုံး ၁၅ စက္ကန့်လောက် ပွတ်တိုက် ဆေးကြောပေးပါ၊ (မှတ်ချက်- ဆပ်ပြာနှင့်ရေ မရရှိနိုင်ပါက အယ်လ်ကိုဟောပါသော လက်သန့်ဆေးရည်ကို အသုံးပြုသင့်ပါ သည်။)
ကျိုချက်ထားသောရေ သို့မဟုတ် ပိုးသတ်ထားသော ရေသန့်ဗူးများအပါအဝင် အန္တရာယ်ကင်းသော ရေကို သာသောက်ပါ။
ချက်ပြုတ်ပြီး ပူပူနွေးနွေးရှိသော အစားအစာများကိုစားပြီး လမ်းဘေးယင်နာစာများကို ဖြစ်နိုင်သမျှ ရှောင် ပါ။
ဆူရှီအပြင် မသင့်လျော်စွာ ချက်ပြုတ်ထားသော အသားငါးနှင့် ပင်လယ်စာအမျိုး အစားများကို ရှောင်ကြဉ် ပါ။
ပြင်းထန်သောဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောခြင်းဖြစ်နေပါက ချက်ချင်းကုသမှုရယူပါ။
ထို့ကြောင့် ဝမ်းသွားခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သောရေဓာတ် ခမ်းခြောက် ခြင်းသည် ချက်ချင်းစောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ် အခြေအနေ ဖြစ်သောကြောင့် နီးစပ်ရာ ကျန်းမာရေးဌာနသို့ အမြန်ဆုံးသွားရောက်ပြီး ကုသမှုခံယူသင့်ကြောင်း အကြံပေးတိုက်တွန်း နှိုး ဆော်လိုက်ပါသည်ခင်ဗျာ။
Sources: CDC, Mayo Clinic, WHO
“လူသားအားလုံးကျန်းမာစေချင်သည်ဗဟိုရ်စည်”
Phone- 01-2300631(Hot Line), 2300502 to 2300514, Ext- 4505, 4001, 4002, 4010.
Email: bahosihospital@gmail.com
Web Mail: bahosihospital@bahosihospital.com
Website: www.bahosihospital.com
အမှတ် (၁-၆) ၊ (၃၁-၃၆) ၊ (၃၇-၃၈) ၊ ဗဟိုရ်စည်အိမ်ရာ၊ဝါးတန်းလမ်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း ထောင့်၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။
#cholerae #seasonaldisease #bahosihospital